محمد حسن خان اعتماد السلطنه
2299
مرآة البلدان ( فارسى )
ديوان سلطان محمد خوارزمشاه و سلطان جلال الدين خوارزمشاه برقرار بوده و از اولاد ابو المعالى سابق الذكر است . ديگر خواجه بهاء الدين پدر خواجه شمس الدين صاحب ديوان و عطا ملك مؤلف كتاب جهانگشاى جوينى است كه مردى اديب و فاضل و در خدمت سلاطين مغول معزز و محترم مىزيسته . و از اشعار او است : بنى اجتهد فى اقتناء العلوم * تفز باجتناء ثمار المنى الم تر فى رقعة بيدقا * اذا جد فى سيره فرزنا يكى ديگر از معارف جوين خواجه شمس الدين صاحب ديوان است كه وزارت دو پادشاه يعنى هلاگو خان مغول و اباقا خان را نموده . ديگرى علاء الدين عطا ملك جوينى برادر خواجه شمس الدين و مؤلف كتاب جهانگشاى جوينى است . اين دو برادر پسران خواجه بهاء الدين جوينى مشار اليه در فوق مىباشند و جدشان نيز شمس الدين است كه مستوفى ديوان خوارزمشاه بوده چنانكه ذكر شد . و نسبت اين سلسله به عبد الملك جوينى مىرسد . بههرحال هر دو از معارف ارباب فضل و كمال و در مقامات عرفان صاحب حال و مقال و به شيخ سعدى عليه الرحمة كمال ارادت و سمت فرزندى داشتهاند و احترامات كامل از شيخ بزرگوار مىنموده . خواجه شمس الدين وزيرى بوده عاقل و مدبر و با خصال ستوده و اخلاق حميده . و علاء الدين عطاملك نيز كه به اوصاف شايسته موصوف بود حكمرانى بغداد داشت و اول نهرى كه از فرات به طرف نجف اشرف على ساكنها الف سلام و تحية جدا شد عطا ملك بانى آن بود و صد هزار دينار به مخارج اين كار خير رسانيد . استقلال وزارت خواجه شمس الدين صاحب ديوان در سنهء ششصد و شصت و يك بود . بعد از قتل خواجه سيف الدين « 1 » ، مجد الملك يزدى كه از تربيتيافتگان و برآوردگان خود خواجه شمس - الدين بود « 2 » و او مغشوش شده با دشمنان خواجه سازش مىنمود ، هنگامى
--> ( 1 ) - يعنى امير سيف الدين بيتكچى خوارزمى كه تا سال 661 وزارت هلاگو داشت و در اين سال در حوالى دربند ، هلاگو به سعايت حاسدان وى را كشت و سمت وزارت را به شمس الدين محمد صاحبديوان داد كه از سال 657 حكومت بغداد داشت و حكومت بغداد را به عطا ملك برادرش واگذاشت . ( 2 ) - مجد الملك ابتدا وزير اتابكان يزد بود و سپس به خدمت بهاء الدين محمد پسر صاحبديوان كه فرمانرواى اصفهان بود درآمد و از آن طريق وارد دستگاه صاحبديوان شد و به كمك و عنايت او ترقى كرد .